Pazar günü, İran füzeleri hâlâ İsrail’deki Dimona Nükleer Araştırma Merkezi yakınlarına düşmeye devam ederken Donald Trump telefonuna sarıldı ve Truth Social hesabından şunu yazdı: "
Eğer İran, şu andan itibaren 48 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı tehditsiz ve tamamen trafiğe açmazsa, ABD onların elektrik santrallerini vuracak ve en büyüğünden başlayarak hepsini imha edecektir."
Ancak bu 48 saatlik süre dolmadan Trump, tamamen zıt bir paylaşım yaparak "çok iyi ve verimli görüşmeler" gerçekleştirdiklerini duyurdu. Bu gerekçeyle "Savaş Bakanlığı"na, İran’ın elektrik santrallerine ve enerji altyapısına yönelik tüm askeri saldırıları 5 gün süreyle durdurma talimatı verdiğini açıkladı.
Trump’a göre bu erteleme, bu hafta devam etmesi planlanan görüşmelerin başarısına bağlı. Ancak üst düzey İranlı yetkililer, ABD ile herhangi bir müzakere içinde olduklarını derhal reddetti ve Trump’ın açıklamalarını "mali piyasaları etkilemeye yönelik bir manipülasyon" olarak nitelendirdi.
Trump’ın saldırıları durdurma mesajına rağmen, salı sabahı erken saatlerde Hürremşehr Elektrik Santrali'nin gaz boru hattı ile İsfahan’daki gaz idaresi binası ve gaz basıncı kontrol istasyonu hedef alındı.
Burada, asıl soru şu: İran’ın elektrik sistemi ne tür bir saldırıya dayanabilir? Enerji tesislerine yönelik bir saldırı İran şehirlerini nasıl karanlığa gömer ve halk üzerinde nasıl bir yıkım yaratır?
Sürekli bir kriz içindeki sistem
İran’ın elektrik sistemi zaten kendi iç sorunları ve ağır yükü altında eziliyor; herhangi bir dış saldırı bu sisteme devasa zararlar verebilir. Ancak bu, sistemin tamamen dirençsiz olduğu anlamına gelmez. İran’ın teorik elektrik üretim kapasitesi 92 bin megavatın üzerinde gösterilse de bu rakam kağıt üzerindedir. Gerçek üretim kapasitesi yaklaşık 62 bin megavattır.
Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’nın Haziran 2025’te yayınladığı analize göre; yaşlanan termik santraller, doğalgaza aşırı bağımlılık, üst üste yaşanan kuraklıklar ve artan talep, resmi rakamlar ile gerçek üretim arasında büyük bir uçurum yarattı. İran’daki termik santrallerin ortalama verimliliği %33’ün altındayken, dünya standardı %55-60 civarındadır. Carnegie, üretilen doğalgaz ve elektriğin yaklaşık %40’ının nakil ve dağıtım sırasında heba olduğunu belirtiyor.
İran Ticaret Odası'nın 2025 verilerine göre, elektrik kesintilerinin günlük ekonomik zararı yaklaşık 18 trilyon tümen. Bu zararın %51’i sanayi sektörüne ait. İsfahan, Yezd ve Huzistan’daki çelik ve çimento üretimi defalarca durma noktasına geldi. Hükümetin özel santral sahiplerine olan borcu 2024 başında 2 milyar doları aşmış durumda, bu da özel sektörün yatırımdan kaçmasına neden oluyor.
İran Ticaret Odası Enerji Komisyonu Üyesi Seyyid Hamid Hüseyni, hükümetin enerji fiyatlarını artırmaya "cesaret edemediğini" belirterek, "Bu sektör patlamaya hazır bir barut fıçısı gibidir ve ülke genelinde huzursuzluk yaratabilir" diyor.
Rakamların gerçek anlamı: Bahar avantajı