زیانەکانی تەقاندنەوەی کۆگاکەی کۆرمۆر و ئاسایشی وزە

خاڵێکی دیکەش لە 15ی تشرینی دووەمی 2025دا کاتێک کۆمپانیاکە رایگەیاند، کارەکانی پڕۆژەی KM250 زووتر لە هەشت مانگ تەواوبووە و ئاستی بەرهەمهێنانی گاز لە چارەکی یەکەمی 2026 دا بە رێژەی 50٪ زیاد دەکات، بەهای پشکەکانی لە 0.761 درهەمی ئیماراتییەوە بەرزبووە بۆ 0.842 درهەم. 

بڕیاریش بوو لە نێوەڕاستی مانگی داهاتوودا، کۆمپانیای دانەگاز بەفەرمی هەناردەکردنی گازی پرۆژەی KM250 بۆ نێو بۆرییەکانی گواستنەوە بۆ ویستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا لە هەرێمی کوردستان بکات نەوەکو ئێستا سەرقاڵی دەستکردنەوە بە بەرهەمهێنانی بڕی سەرەتای گاز و نوژەنکردنەوەی کۆگاکان و بنیاتنانی کۆگابێت. ئەم زیانەی بە بەهای پشکی وەبەرهێنەرەکانی ئەم کۆمپانیایە لە بۆرسەی ئەبۆزەبی کاریگەری خۆی لەسەر وەبەرهێنەر و ئەوانەی لەم بازاڕەدا کار دەکەن و نادڵنیاییەکی گەورە بە بەهای پشکەکانی دەدەن بەهۆی پێشبینی نەکردن بۆ گۆڕانکارییەکان بەهۆی ئەم هێرشانەوە بۆ پشکەکان.

سەرەڕای بەرزکردنەوەی مەترسییەکانی وەبەرهێنان و کاریگەری لەسەر هاتنی کۆمپانیاکان بۆ وەبەرهێنان دەبێت، کەبەپێی ئیندێکسی وەبەرهێنانی دەرەکی عێراق زیاتر لە سێ ساڵە لە خوار سفرەوەیە. خاڵێکی دیکەش، زیادبوونی تێچووی بەرهەمهێنانە بەهۆی زیادبوونی مەترسی لە تەندروستی کارمەندان و دابینکردنی ئاسایشی کۆمپانیاکە کە بەهۆی مەترسی بەرزبوونەوەی دووبارەبوونەوەی رووداوەکان بۆ سەر ئەم کێڵگەیە زیاد دەکات. 

لە راستیدا، دوای رووداوەکە باس لەچارەسەری کۆگای ستراتیژی و دابینکردنی سیستمی بەرگری دژە مووشەک و درۆن بۆ کێڵگەکە کراوە، لە رووی کۆگای ستراتیژییەوە ئەم پڕۆژەیە بە سەرمایەی زیاتر لە 4 ملیار دۆلار وەرهێنانی تێداکراوە و بۆخۆی گەورەترین کۆگای ستراتیژییە نەوەک بەرهەمهێنان و دووبارە ناردنەوەی ژێر زەوی، چونکە کۆگاکردنی ئەو گازەی رۆژانە بەرهەمدێت ئەگەر لە رووبەرێکدا کۆگا بکرێت ئەوا هێندەی 24 یاریگەی تۆپی پێیە لە رۆژێکدا، هەربۆیەش هیچ کۆگایەک لەسەر زەوی توانای کۆگاکردنی رۆژانە ئەو بڕەی نییە، ئەمەش سەرەڕای ئەوەی بڕیارە لەنێوەڕاستی مانگی داهاتوودا بگاتە 750 ملیۆن پێی سێجا لە رۆژێکدا. لە راستیدا، پێویستە ئەوەی پێی دەگوترێت میلیشیا بە پارەی دەوڵەت و ناوی لێنراوە میلیشیاکانی دەرەوەی یاسا و دەستکەوتنی ئەو جۆرە درۆن و بڕەتەقەمەنییانەی بۆ ئەم مەبەستانە بەکاردەهێنرێت، کۆتایی پێبهینرێت، چونکە ژینگەی پیشەسازی نەوت و گازی هەرێمی کوردستان ناکرێت بکرێت بە ژینگەی پێشەوەی بەرەی جەنگ کەوا ئەندازیار و کەسانی تەکنیکی و مەدەنی تێدا کار دەکەن. 

ساڵی رابردوو لەکاتی بەڕێوەچوونی گەڕی پێنج پڵەس و شەشەمی گرێبەستەکانی نەوت و گاز لە عێراق، هەریەکە لە کۆمپانیاکانی کرێسنت پیترۆڵیۆم و ئیچ کەی ئین لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان کێڵگەی نەوتی و گازییان بردەوە بۆ وەبەرهێنان تێدا. بۆ نموونە دانەگاز و هاوبەشەکانی وەرگرتنی گرێبەستی هاوبەشی لە قازانج بۆ کێڵگەی گازی دیالە و کۆمپانیای ئیچ کەی ئین ئەمریکی وەرگرتنی گرێبەستی هاوبەشی لە قازانج بۆ کێڵگەی نەوتی و گازی حەمرین، کە ئەمەش والێکدانەوەی بۆ دەکرا کەوا درووستبوونی بەرژوەندی عێراق لەگەڵ ئەم کۆمپانیانە وادەکات کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا کەمبێتەوە و ئیدی نەکرینە ئامانج، بەڵام هێشتا هێرشەکان بەردەوامن. پرسیارەکە ئەوەیە ئایا ئەم کۆمپانیانە لەو شوێنانەی عێراق کە وەبەرهێنانیان کردووە دەکرێتە ئامانج یان تەنیا لە هەرێمی کوردستان؟